อู้มาหลายวัน แล้วเขียนวันนี้ อิๆๆ แปลว่าวินัยเริ่มหย่อนยาน แล้วก็ไม่ใช่อะไรหรอกครับ มารขี้เกียจมันค่อยมาหา ก็ฝึกฝืนกันต่อไป อาทิตย์ที่ผ่านมา มีเรื่องดีๆ และเรื่องเลวร้ายเกิดขึ้นในช่วงเวลาเดียวกัน ทำให้เห็นถึง อนิจจัง

เริ่มด้วยเช้าวันที่ 6 ตุลาคม เช้าดีๆได้ไปร่วมประชุมจิตวิวัฒน์ ฟังปาฐกถาของ อ.เสกสรร ประเสริฐกุลเล่าเรื่องการต่อสู้ภายใน การแสวงด้านจิตวิญญาณ คุ้มค่ากับการถ่อสังขารลงไปฟังอาจารย์สองชั่วโมง เสียดายที่ได้ฟังแค่นั้นเพราะเที่ยวบินเที่ยวเช้าไปถึงเวลาเริ่มประชุมพอดี อ.เสกสรรเป็น Hero ทางการเขียนหนังสือของผมมาแต่ไหนแต่ไรแล้ว อาจารย์เขียนโดยใช้ภาษาที่คมและสวยงาม มักอธิบายความรู้สึกที่ผมรู้สึกแต่เขียนบรรยายไม่ได้ ออกมาได้อย่างสวยงาม และถ้าใครได้อ่านงานของอาจารย์มากๆ และอ่านที่ผมเขียนบ้างก็จะได้กลิ่นอายการเขียนของอาจารย์เจืออยู่บ้าง แต่ก็ไม่ใช่ว่าผมจะเลียนแบบนะครับ แต่คนเรามักได้อิทธิพลจากคนอื่นอยู่แล้ว อืืมม์ แล้วก็ผมไม่เห็นว่ามันจะเสียหายอะไรนี่นา เพราะเราไม่ได้อวดตัวว่าเขียนวิเศษกว่าใครนะ แค่เขียนเท่านั้นแหละ

ได้ฟังอาจารย์พูดถึงการเดินทางภายในของอาจารย์ ผมเข้าใจเองว่า้ถ้าเทียบกับทฤษฏีตัวยูแล้ว อาจารยเสกสรร Presensing และกำลังเดินทางผ่านขาขึ้นของตัวยู สิ่งที่พูดเป็นการตกผลึกจากประสบการณ์ตรง จากการใช้ชีวิตอย่างนั้นจริงๆไม่ได้คิดเอา แล้วสร้างจินตนาการเองว่าเป็นอย่างไร พอดีอาจารย์แกบอกว่าสิ่งที่แกพูด ไม่อนุญาตให้บันทึกหรืออัดเสียง หรืออย่างอื่น ผมเคารพในสิทธิของอาจารย์ครับ ดังนั้นผมจึงไม่บอกรายละเีอียดการพูดได้แต่จะบอกว่าได้ข้อคิดอะไรบ้าง

สิ่งที่ผ่านยากที่สุดในชีวิตด่านหนึ่ง ก็คือการติดดี การคิดว่าตัวเองเป็นนักรบแห่งมโนธรรม เมื่อเราคิดว่าเราคิดดีคิดประเสริฐกว่าคนอื่น สิ่งที่ตามมา็ก็คือการตัดสินคนอื่น ว่าด้อยกว่า เลวกว่า แล้วเราก็จะจัดการคนอื่น นั่นคือสภาพสังคมปัจจุบัน ที่บางคนออกมาทำอะไรแล้วคิดว่าตัวเองถูก คนที่ไม่ออกมาคือผิด หรือแหย ขี้กลัว ทั้งที่คนที่ออกมาพูดอย่างนั้นก็เป็นขี้ขลาดหนีตายมาแล้วในอดีต เมื่อเพื่อนเดินออกไปสู่สงคราม คอยยุให้คนเดินไปตายเพื่อเป้าหมายของตนเอง เป็นคนเชียร์นี่มันสนุกกว่านิ แต่ความตาย และแขนขาขาดเป็นเรื่องจริง

เมื่อพ้นยุคสมัยนี้ไปแล้ว บางที ความตายและการเสียอวัยวะ เพืออะไรนี่ มันอาจชัดเจนขึ้น จนกระทั่งมีคำถามว่า เพื่ออะไร สติเป็นเรื่องสำคัญ การรู้ตัวก็เป็นเรื่องสำคัญ การฆ่าฟันในรวันดา ในเขมร สมัยก่อนก็มีจุดเริ่มต้นที่เรื่องราวแบบนี้ มีคนชั่วและคนดี ยังมีหนทางอื่นในการดูแลผู้คน นอกจากการออกมาเอาชนะกัน พูดอย่างนี้ก็ไม่ได้บอกว่าใครถูกใครผิดอีกเหมือนกัน ถ้าจะมีใครตัิดสินผมว่าเป็นคนแบบไหนอันนี้เป็นเป็นสิทธิและเป็นปัญหาของคนๆนั้น ซึ่งการที่ผม หรือเราจะเป็นอะไร มีแต่เราที่รู้อยู่ ไม่จำเป็นต้องเป็นอย่างเขาว่า หรืออยากให้ใครเขาชื่นชม

วันที่เจ็ดตุลาคม วันถัดมา ความรุนแรง ความแค้น ความขัดแย้ง ความกลัว แพร่สะพัดไปทั่วประเทศ ผู้คนเริ่มรู้ึสึกว่าต้องทำอะไรบ้างอย่าง เราต้องเลือกข้าง เราจะไม่… และอื่นๆอีก ลูกสาวและลูกชายผม นั่งดูทีวีอยู่ แล้วก็ถามว่า “ป๊าเค้าทะเลาะกันทำไมเหรอ ทะเลาะกันนี่ต้องฆ่ากันด้วยหรือ” ผมไม่รู้ว่าเราจะสอนลูกของเราอย่างไรว่าสิ่งไหนคือสิ่งที่ถูกต้อง การเอาชนะด้วยการฆ่าฟัน เป็นเรื่องถูกต้องหรือ แล้วจะสอนเรื่องเมตตากันอย่างไร การอภัยกันอย่างไร แววตาของลูกทั้งสองไม่เข้าใจ

เด็กอีกหลายล้านคนในประเทศนี้ จะถูกอธิบายเรื่องราวนี้กันอย่างไร เมื่อไปรร. พวกเขาจะทะเลาะด้วยเรื่องพ่อแม่อธิบายไม่เหมือนกันหรือเปล่า   เมื่อพ่อแม่ของพวกเขาเลือกข้าง แล้วการทะเลาะของพวกเขาจะจบลงด้วยความรุนแรงเหมือนที่ปรากฏตามทีวีทุกช่องหรือเปล่า เรากำลังหน้ามืดตามัวกับการเอาชนะกัน จนลืมเป้าหมายที่แท้ของการออกมาทะเลาะกันหรือเปล่า และเราก็ไม่ได้ดูแลคนรุ่นต่อไปว่าจะเติบโตกันอย่างไร

ถ้าเราฝังใจกับมันมากขอให้ดูสิ่งที่เห็นให้เป็นอนิจจัง หลายคนในรัฐบาลที่ผ่านมา เป็นนศ.ที่ถือไม้ และมีมือเปล่าออกไปสู้ปื่น เพื่อประชาธิปไตยและประชาชนบนท้องถนน และก่นด่ารัฐบาลว่าปราบประชาชน เมื่อปี 2516 ปี 2519 คนๆเดียวทีเคยก่นด่าระบบและออกไปประท้วงรัฐบาล เมื่อก่อน บัดนี้เป็นรัฐบาล และบอกว่าการที่รัฐบาลปราบประชาชนคือความถูกต้อง และเพื่อรักษาประชาธิปไตย ไอ้พวกทีออกมาประท้วงนี่เป็นพวกกบฏ เช่นนี้แล้ว ความถูกต้องก็คือที่ๆเรายืนอยู่ไม่ใช่ความถูกต้องแท้ ที่ไม่ขึ้นกับที่เราอยู่ สักวันหนึ่งข้างหน้า คนที่ออกมามีบทบาทในถนนวันนี้ ก็จะเป็นรัฐบาลและปราบประชาชนเช่นกับที่คนเคยก่นประณาม เช่นนั้นแล้ว เรากำลังทำอะไรกันอยู่ และ เราจะเสียสละชีวิตของเราเพื่อสิ่งใด

คืนนั้นผมพาลูกเข้านอน ลูกสาวถือหนังสือการ์ตูนเล่มหนึ่งมาให้ผมอ่านให้ฟังก่อนนอน หนังสือเล่มนั้น ชื่อเรื่องเล่าที่ประทับใจอะไรประมาณนั้น เธอขอให้เล่าเรื่องสุดท้ายของหนังสือให้ฟัง

เรื่องการส่งต่อความรัก

เรื่องนี้เกี่ยวกับคุณยายกับหลานสาว คุณยายเสียคุณตาไป โลกของคุณยายก็หม่นหมองลง หลานสาวบรรยายความรุ้สึกในการเดินไปบ้านยายทุกครั้ง เหมือนเดินไปใต้ต้นไม้ที่มืดครึ้ม ในวันอันขมุกขมัวของฤดูใบไม้ร่วง

วันหนึ่งเมื่อเธอเดินไปบ้านคุณยาย ในใจของเธอก็นึกหน้าคุณยายที่อมทุกข์หน้าตาเศร้าหมอง แต่ทว่าเมื่อเปิดประตูเจอหน้ายาย ยายของเธอใบหน้าสดใสยิ้มแย้มเหมือนมีรัศมีเปล่งประกายออกมา

“เกิดอะไรขึ้นค่ะคุณยายทำไม คุณยายถึงหน้าตามีความสุขอย่างนี้”

“ยายเข้าใจแล้วหลานรัก ยายเข้าใจแล้วว่าทำไมตาทิ้งยายไป “

“ทำไมล่ะค่ะ”

“เพื่อให้ยายมีโอกาสได้รักคนอื่นไหงล่ะหลานเอ๋ย ต่อนี้ไปยายจะมอบความรักให้แก่ทุกคนโดยไม่เลือกว่าเขาเป็นใคร”

จากนั้นคุณยายก็ทำตามที่คุณยายว่า เมื่อหลานสาวได้มาเยี่ยมคุณยายอีกคุณยายก็เล่าเรื่องการส่งความรักให้ฟังว่า คุณลุงของหลานแวะมาและเล่าเรื่องที่กังวลใจมากมาย ทั้งโกรธและเศร้าใจ ยายก็รับฟังอย่างสงบ เมื่อคุณลุงเล่าเรื่องจนหมดและดูใจเย็นลง ก็ลากลับบ้าน วันต่อมาคุณลุงเอาขนมเค้กก้อนโตมาให้คุณยาย คุณยายก็เอาออกไปให้คนยากจนสิบกว่าคน ได้กินขนมอร่อยไป จากนั้นคนสิบกว่าคนก็มาช่วยคุณยายทำสวน หาดอกไม้สวยๆมาปลูก ทำให้คนที่เดินผ่านไปมามีความสุข และคนเหล่านั้นก็ไปทำเรื่องดีๆต่อๆกันไปอีก

คุณยายมีความสุขกับการเล่าเรื่องราวเหล่านั้น และยังส่งต่อความรักไปทุกวัน

จวบจนคุณยายเข้ารพ. วันสุดท้ายของชีวิต หลานสาวมาเยี่ยมคุณยายตามปกติ แต่เมื่อไปถึงห้องคุณยาย หลานสาวก็ใจหายเมื่อพบกับเตียงที่ว่างเปล่า เธอรีบเดินออกมา พบกับคุณพยาบาล

“ยายเป็นอะไรไปหรือเปล่าค่ะ”

คุณพยาบาลโอบไหล่เธอและพาไปยังหน้าต่างที่มีแสงสว่างสาดส่องเข้ามา

“คุณยายของหนู ได้พบกับความสงบแล้ว ก่อนที่คุณยายจะสิ้นลม ได้ขอน้ำพี่แก้วหนึ่ง พี่คิดว่าคุณยายคงกระหายน้ำ แต่คุณยายเอาน้ำแก้วนั้นไปรดที่กระถางต้นไม้ข้างหน้าต่าง ซึ่งกำลังเหี่ยวเฉา แล้วบอกว่า ถ้าหลานยายมาบอกหลานยายด้วยนะว่ายายไม่ได้ไปไหน ยายรดน้ำให้ต้นไม้นี้ เพื่อให้มันเติบใหญ่ และเมื่อเติบใหญ่ ขอให้คุณพยาบาลย้ายมันไปปลูกในป่า เพื่อให้มันโตให้ความร่มรื่น และให้ผู้คนได้อาศัยร่มเงาของมัน ได้นั่งพูดคุยกันถึงเรื่องความรักที่ต่างคนได้ส่งมอบให้กันและกัน ส่วนยายไม่ได้ไปไหนหรอก ยายจะเป็นแสงสว่างที่จะส่องมาให้ต้นไม้ต้นนี้ให้เติบโต และยายจะเป็นแสงสว่างที่ส่องมายังมันอีกเมื่อมันเป็นต้นไม้ใหญ่ให้ผู้คน เพื่อเป็นแสงสว่างและแรงบันดาลใจให้ผู้คนต่างๆส่งมอบความรักกันต่อๆกันไป บอกหลานยายด้วยนะ”

พูดจบทั้งคุณพยาบาล และหลานสาว ก็ยืนนิ่งริมหน้าต่างให้แสงสว่างที่ส่องเข้าอาบไล้ร่างกาย และทั้งคู่ก็รับรู้ถึงความอบอุ่นที่ปรากฏในหัวใจ และเข้าใจความหมายของชีวิตว่าเกิดมาเพื่อสิ่งใด

ผมไม่รู้ว่านิทานเรื่องนี้จะช่วยเยียวยาลูกทั้งสองได้ไหม จากคราบไคล้ของความรุนแรงที่ปรากฏ แต่ผมมีความหวัง เพราะความรักมีอานุภาพมากกว่าความแค้น และความเห็นแก่ตัว ท่ามกลางบรรยากาศที่ความรุนแรงแฝงอยู่ในอณูของอากาศ ผมเชิญชวนทุกท่านส่งต่อความรักครับ ส่งต่อกันไปเพื่อเราทุกคน  

นพ.วรวุฒิ โฆวัชรกุล