ผมเชื่อว่า บทความชิ้นนี้น่าจะเป็นของขวัญปีใหม่ให้กับท่านผู้อ่านได้เป็นอย่างดีนะครับ เพราะเราจะสามารถใช้ “โอกาสพิเศษ” คือ “ปีใหม่ ๒๕๕๓” นี้ ทำอะไร “ใหม่ๆ” ให้กับตัวของเราเองได้เป็นอย่างดี
“ปีใหม่” สำหรับตัวผมแล้ว ผมรู้สึกว่าเป็นช่วงเวลาพิเศษที่ดีมากๆ ในการที่เราจะได้ทบทวนตัวเอง และได้ตั้งคำถามกับตัวเราเองว่า ในปีที่ผ่านมาเกิดอะไรขึ้นกับเราบ้าง-และในปีต่อไปข้างหน้านี้ เราอยากจะมีอะไรหรือทำอะไรที่ “ใหม่ๆ” และแตกต่างไปจาก “เดิมๆ” กันบ้าง
“ความคิดใหม่ๆ” “ความรู้สึกใหม่ๆ” และ “พฤติกรรมใหม่ๆ” สำหรับตัวเราเองควรเป็นอย่างไรบ้าง?
สำหรับตัวผมเองนั้น มีความคิดใหม่กิจกรรมใหม่ๆ เยอะแยะมากมายทีเดียว เรื่องหนึ่งที่ผมตั้งใจจะทำในปีใหม่ ๒๕๕๓ นี้ก็คือ ผมจะ “สะสมความสุข” ให้กับตัวเอง-ให้ชัดเจนและให้เป็นรูปธรรมมากขึ้น
ผมพบข้อมูลทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับสมองที่พบว่า
ในแต่ละวันนั้น มนุษย์คิดเยอะมาก โดยเฉลี่ยก็คือ พวกเราแต่ละคนมีเรื่องที่คิดผ่านหัวสมองของเราวันละ ๔๕,๐๐๐-๖๐,๐๐๐ เรื่อง ในช่วงเวลาที่เราตื่น นั่นหมายความว่า ในแต่ละนาทีจะมี “ความคิดไหลผ่านหัวสมอง” ของเราหลายสิบเรื่องเลยทีเดียว
ปัญหาก็คือว่า ๙๕% ของความคิดเหล่านี้ เป็น “ความคิดเก่าๆ” ที่ “ซ้ำๆ ซากๆ”
เป็นความคิดที่เราเคยคิดไว้แล้วเมื่อวานนี้ เมื่อสองสามวันก่อน เมื่อสัปดาห์ก่อน เมื่อเดือนก่อนหรือแม้แต่เมื่อหลายปีก่อน
ที่น่าเป็นห่วงก็คือ ๘๐% ของความคิดเหล่านี้เป็น “ความคิดด้านลบ” ครับ
“ความคิดลบๆ” เหล่านี้จะนำไปสู่ “อารมณ์ด้านลบ” และ “ความไม่สบายใจหรือความทุกข์ใจทั้งหลายนั่นเอง
ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์อีกชุดหนึ่งพบว่า “ความคิดลบๆ” นั้น “เกาะติด” กับเซลล์สมองได้แน่นหนามาก ในขณะที่ “ความคิดด้านบวก” นั้น “หลุดลื่น” ไปจากสมองได้ง่ายกว่ามากๆ
ด้วยพื้นฐานความเข้าใจทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับสมอง เหล่านี้ จึงทำให้ท่านผู้อ่านเข้าใจได้แล้วกระมังครับว่า ทำไมพวกเราจึงได้ทุกข์ใจกันได้ง่ายดายนัก
แต่ “ข่าวดี” ในเรื่องงานวิจัยทางสมองอีกชิ้นหนึ่งอธิบายได้ว่า “เครือข่ายด้านลบ” ของสมองเกาะแน่นได้มากกว่า “เครือข่ายด้านบวก” ก็เป็นเพราะว่า “ตัวเราเอง” นั่นแหละที่ไป “ซ้ำๆ ซากๆ” ให้เครือข่ายเหล่านั้นเกาะตัวกันแน่น
“เครือข่ายในสมอง” ไม่ว่าจะเป็นบวกหรือลบ จะเกาะแน่นหนามากขึ้น หากว่าเราใช้มันบ่อยๆ เหมือนกล้ามเนื้อที่เราใช้บ่อยๆ ก็จะแข็งแรง แน่นหนา
ด้วยความเข้าใจในข้อมูลข้างต้นนี้ เราคงจะเห็นแล้วนะครับว่า คงจะมีหลายวิธีการในการช่วยให้ตัวเรามีความทุกข์ได้น้อยลงบ้าง
หนึ่ง คือ การทำให้จำนวนความคิดในแต่ละนาทีลดน้อยลง เพราะจำนวนความคิดที่มากๆ เหล่านั้น ส่วนใหญ่เป็นความคิดด้านลบ
วิธีการที่จะทำให้ความคิดต่างๆ ลดน้อยลง ก็คือ “เราจะต้องช้าลง” อยู่กับความจริงตรงหน้าให้มากขึ้น ถ้าเราสามารถอยู่กับความจริงตรงหน้าได้มากขึ้น จำนวนความคิดจะค่อยๆ ลดลงเอง เพราะความคิดจำนวนมากคือความคิดที่เราคิดถึงอดีต และความคิดที่นึกถึงอนาคต วิตกกังวลเรื่องนี้ ห่วงเรื่องนั้น ต่างๆ นานา
สอง ก็คือเราต้องตั้งใจ “แช่” กับ “ความรู้สึกดีๆ” หรือ “ความคิดด้านบวก” ให้มากขึ้น เพราะข้อมูลเรื่องสมองบอกว่า ความสุขนั้นหลุดลอยไปจากสมองได้ง่าย ในขณะที่ความทุกข์ใจฝังแน่นในเซลล์สมองได้ดีกว่า
“วิธีการแช่” ที่ดีวิธีหนึ่ง ก็คือ “การเขียนบันทึก” ถึง “ช่วงเวลาแห่งความสุข” บ่อยๆ และแช่กับอารมณ์ดีๆ ตรงนั้นให้นานขึ้นกว่าเดิมอีกสักเล็กน้อย
ถ้าเราสามารถฝึก “เขียนบันทึก” ถึงเรื่องเหล่านี้ ความรู้สึกเหล่านี้ได้เป็นประจำทุกๆ วันก็ยิ่งดี
ช่วงเวลาที่เหมาะสมสำหรับแบบฝึกหัดนี้น่าจะเป็นช่วงเวลาค่ำๆ หรือก่อนนอนของแต่ละวันนะครับ
เตรียมสมุดปากกาแล้วหาเวลาที่ไม่ถูกรบกวนสักสิบห้านาที
นั่งให้สบาย แล้วลองนึกถึงชีวิตของคุณที่ผ่านมาในวันนี้ตั้งแต่เช้าถึงค่ำนี้
“มีช่วงเวลาใดบ้างของวัน” ที่คุณรู้สึกว่าเป็นช่วงเวลาที่ดีและมีความสุข
ให้บันทึกว่า ช่วงเวลานั้นคุณกำลังทำอะไรและยาวนานประมาณแค่ไหน
ไม่ว่าช่วงเวลานั้นจะเป็นเพียง “ช่วงเวลาสั้นๆ” แม้เพียง “เสี้ยววินาที” ก็ขอให้บันทึกไว้ ถ้าพอจะสามารถระลึกถึงได้ ใช้เวลาสักเล็กน้อยในการ “ระลึกถึงความรู้สึกที่ดีๆ” นั้นอีกรอบ
เมื่อครบแล้ว ลองนับเวลาดูว่า ในวันนี้คุณมี “ช่วงเวลาแห่งความสุข” ได้กี่ชั่วโมงกี่นาทีหรือแม้แต่กี่วินาที!!
วัตถุประสงค์ของแบบฝึกหัดนี้ จึงไม่ได้สนใจว่า คุณจะมี “ช่วงเวลา” ที่มีความสุขได้ยาวนานแค่ไหน
เพียงแค่คุณสามารถ “ระลึกถึง” ช่วงเวลาแห่งความสุขของคุณได้บ้าง ไม่ว่าช่วงเวลานั้นจะสั้นแสนสั้นเพียงใด ก็ไม่สำคัญขอเพียงให้คุณ “เริ่มต้นบันทึก” ช่วงเวลาเหล่านั้นไว้ในสมุดบันทึกของคุณก็ใช้ได้แล้ว
ปีใหม่นี้จึงเป็น “โอกาสที่ดี” ที่จะเริ่ม “กิจกรรม” นี้ให้กับชีวิตของเราเอง
เป็นโอกาสที่ดีที่จะ “เริ่มต้นกับความสุข” แม้จะเป็นช่วงเวลาสั้นๆ ก็จะค่อยๆ ทำให้เซลล์สมองส่วนที่ทำงานเกี่ยวกับความสุขของคุณได้รับการกระตุ้น เกิดเป็นเครือข่ายของเซลล์สมองที่มีความสุข และเมื่อเครือข่ายเหล่านี้ได้รับการกระตุ้นอยู่บ่อยๆ อย่างต่อเนื่อง ก็จะทำให้ “เครือข่ายของเซลล์สมองส่วนที่ทำงานด้านความสุข” ของคุณแข็งแรงมากขึ้นเรื่อยๆ
ยิ่งเครือข่ายเหล่านี้แข็งแรงมากเท่าไร คุณก็จะยิ่งรู้สึกมีความสุขได้ง่ายขึ้นได้มากขึ้นเรื่อยๆ ครับ-เป็น “ความสุขแฮนเมด” ที่สร้างขึ้นมาได้ด้วยตัวคุณเองครับ
นพ.วิธาน ฐานะวุฑฒ์
drwithan@hotmail.com
ความคิดเห็นล่าสุด